Türkiye Cumhuriyeti

Tahran Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Türkiye-İran Siyasi İlişkileri , 13.06.2017

Türkiye-İran Siyasi İlişkileri

 

Türkiye-İran ilişkileri ortak tarih, kültür ve coğrafyanın oluşturduğu güçlü temellere dayanmaktadır. İki ülke arasındaki 560 km’lik sınır 1639 yılında imzalanan Kasr-ı Şirin Anlaşması’yla çizilmiş ve bu tarihten sonra değişikliğe uğramamış olup, bu yönüyle halen dünyanın en eski uluslararası sınırlarındandır. Uzun bir tarihi geçmişi bulunan iki ülke arasındakiilişkiler de genel itibariyle istikrarlı bir seyir izlemiştir. Türkiye ve İran diplomatik ilişkilerinin tarihi 19. yüzyılın ilk yarısına uzanmakta, hâlihazırda ise Türkiye İran’da Tarhan Büyükelçiliği’nin yanı sıra Tebriz, Urumiye ve Meşhed Başkonsoloslukları ile İran ise Türkiye’de Ankara Büyükelçiliği’nin yanı sıra İstanbul, Erzurum ve Trabzon Başkonsoloslukları ile temsil edilmektedir.

 

Günümüzde Türkiye’nin İran’la ikili ilişkileri iyi komşuluk, karşılıklı saygı ve yarar, içişlerine karışmama ilkeleri temelinde yürütülmektedir. Son on yılda iki ülke arasında ilişkiler çok boyutlu bir nitelik kazanmış, siyasi alanda kaydedilen ilerlemenin yanı sıra diğer birçok alanda işbirliği geliştirilmiş, ekonomik/ticari ilişkilerde büyük mesafe kat edilmiştir.  Türkiye, bölgesel sınamalara rağmen, bu anlayış ve eğilimin devam etmesine önem vermekte, İran ile ilişkilerinin her alanda daha da ileri bir seviyeye taşınmasını arzu etmektedir.

 

Geçmişte İran’ın nükleer programına ilişkin meselenin diplomatik yollarla çözülmesi için çaba gösteren Türkiye, nükleer meseleye ilişkin olarak 14 Temmuz 2015 tarihinde kabul edilen ve 16 Ocak 2016 tarihinde uygulanmaya başlanan Kapsamlı Ortak Eylem Planı’nı (KOEP) memnuniyetle karşılamıştır. KOEP çerçevesinde İran’ın nükleer programıyla bağlantılı uluslararası yaptırımların kaldırılmasının da etkisiyle, önümüzdeki dönemde ikili ekonomik/ticari ilişkilerimizin daha da ilerletilmesi beklenmektedir.

 

İki komşu ülke arasındaki ilişkilerin kurumsal çerçevesinin güçlendirilmesi yönünde 2014 yılında önemli bir adım atılmış, o dönem Başbakan olarak görev yapan Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Recep Tayyip Erdoğan’ın 28-29 Ocak 2014 tarihinde İran’ı ziyareti sırasında Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi (YDİK) kurulmasına ilişkin Ortak Bildiri imzalanmıştır. YDİK’in ilk toplantısı 9 Haziran 2014 tarihinde İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Hasan Ruhani’nin Türkiye’yi ziyareti, ikinci toplantısı 7 Nisan 2015 tarihinde Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın İran’ı ziyareti, üçüncü toplantısı 16 Nisan 2016 tarihinde Sayın Ruhani’nin Türkiye’yi ziyareti sırasında gerçekleştirilmiştir. YDİK’in dördüncü toplantısının ise 2017 yılında İran’da gerçekleştirilmesi planlanmaktadır.

 

Türkiye ve İran arasında devam eden yüksek düzeyli ziyaretler ve temaslar ikili ilişkilerin geliştirilmesinde önemli rol oynamaktadır. Devlet Başkanları düzeyinde son ziyaret İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Sayın Hasan Ruhani’nin 16 Nisan 2016 tarihli Ankara ziyareti olmuştur. İki Cumhurbaşkanı ayrıca 1 Mart 2017 tarihinde İslamabad’da düzenlenen 13. EİT Zirvesi marjında görüşmüşlerdir. Ayrıca dönemin Başbakanı Sayın Ahmet Davutoğlu, 4-5 Mart 2016 tarihlerinde Tahran’ı ziyaret etmiş, ziyarette iki ülke arasındaki ilişkilerin yeni dönemde her alanda daha da geliştirilmesi, bölgesel konularda da daha fazla istişarelerde bulunulması üzerinde taraflar mutabık kalmışlardır. Ziyaret vesilesiyle Sayın Başbakanımıza refakat eden 160 kadar işadamımız ve İranlı muhataplarının da katılımıyla 5 Mart günü Sayın Başbakanımız ve İran Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Sayın Cihangiri eş başkanlığında Türkiye-İran İş Forumu da düzenlenmiştir.

 

İki ülke Dışişleri Bakanları da sıklıkla bir araya gelmektedir. Dışişleri Bakanı Sayın Mevlüt Çavuşoğlu, son olarak 25-26 Kasım 2016 tarihlerinde İran’ı ziyaret etmiştir. Bakan Çavuşoğlu ayrıca, 17-19 Şubat 2017 tarihlerinde düzenlenen 53. Münih Güvenlik Konferansı marjında Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ile bir görüşme gerçekleştirmiştir. İran Dışişleri Bakanı Zarif de son olarak 7 Haziran 2017 günü ülkemizi ziyaret etmiştir.

 

İki ülke arasında ikili siyasi ve bölgesel istişarelere de devam edilmektedir. Bu çerçevede son olarak, Ortadoğu, Afrika ve Güney Asya İkili Siyasi İşlerinden Sorumlu Müsteşar Yardımcısı Sayın Sedat Önal, 21-22 Mayıs 2017 tarihlerinde Tahran’ı ziyaret ederek, Asya ve Pasifik İşlerinden Sorumlu Dışişleri Bakan Yardımcısı İbrahim Rahimpur ve Arap ve Afrika İşlerinden Sorumlu İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Hüseyin Caberi Ensari ile ikili ve bölgesel istişarelerde bulunmuştur.