Türkiye Cumhuriyeti

Tahran Büyükelçiliği

Büyükelçilik Tarihi ve Önceki Büyükelçilerimiz

A. Türkiye-İran Diplomatik Temsilcilikleri Tarihi:

 

* İran kaynakları Osmanlı Devleti ile resmi diplomatik ilişkilerin kuruluş yılını 1851 olarak belirtmektedirler. Buna göre İran'ın İstanbul'daki Büyükelçiliği 1851 yılında açılmış ve Hacı Mirza Ahmet Han Khoie Maslahatgüzar olarak atanmıştır.

 

* Türk kaynaklarında ise İran'ın 1807 yılında Ebrahime Mohammad-Şeyh el Islami Khai'ı Osmanlı Devleti'ne Büyükelçi olarak, Osmanlı Devleti'nin de 1835 yılında Esad Efendi'yi İran'a Büyükelçi (Fevkalade) olarak gönderdiği kayıtlıdır.

 

* Sözkonusu kaynakların incelenmesinden, Tanzimat Dönemi'nin ilk yıllarında Osmanlı Devleti'nin Tebriz'de Başkonsolosluğu bulunduğu anlaşılmaktadır. Tahran'da, daha sonra 1848 yılında Maslahatgüzarlık açılmış ve buraya Seb'azade Ali Namık Efendi atanmıştır. Bu misyon 1900'lü yılların başında Büyükelçilik olmuştur. Bu yıllarda İran'da Sine'de de Başkonsolosluk açılmıştır.

 

* İran'ın 1853 yılında Erzurum ve Bağdat'da Başkonsoloslukları, İzmir, Şam, Trabzon ve Mısır'da da Konsoloslukları bulunmaktaydı. 1888 yılında ise yukarıdakilere ilaveten İran'ın Cidde, Halep, Van, Basra'da Başkonsoloslukları, diğer birçok Osmanlı kentinde Konsoloslukları ya da Konsolosluk Vekaletleri vardı.

 

* 1923 yılında Tahran Büyükelçiliği'nde Konsolosluk Şubesi ihdas edilince, Konsolosluk 1924 yılında lağvedilmiş ve Tahran Şehbender Vekaleti oluşturulmuştur. Ayrıca 1921'de Tebriz'de, 1924'de de Urumiye'de Başşehbenderlik ihdas edilmiştir.

 

* Cumhuriyet Dönemi'nde 1923 yılında Horasan Başşehbenderliği, 1925 yılında Culfa Müstakil Şehbender Vekaleti yine aynı yıl Hamedan, Kermanşah ve Reşt Şehbenderlikleri ve 1930 yılında da Meşhed Konsolosluğu ihdas edilmiştir. Bunlardan yalnızca Tebriz ve Urumiye Başkonsoloslukları günümüze kadar gelmiştir.

* Önümüzdeki dönemde Meşhed'de bir Türk Başkonsolosluğu açılması planlanmaktadır. 

* İran'ın da bugün yalnızca İstanbul, Erzurum ve Trabzon'da Başkonsoloslukları bulunmaktadır.

 

 

B. T.C. Tahran Büyükelçiliği Tarihi:

 

 

* İran'daki ilk daimi Türk Büyükelçisi 1835 yılında atanan Esad Efendi'dir. Buna mukabil İran kaynaklarında ise Osmanlı Devleti'nin Tahran Büyükelçiliği'nin resmen açılışı 1851 yılına tarihlenmektedir. Şimdi Kançılarya olarak kullanılan bu arazi (Ferdovsi Cad. No: 337) Osmanlı Sefareti olmadan önce, devlet malı olan Büyük Lalezar Bağı'nın bir parçası imiş ve Tahran'da Büyükelçilikler kurulmadan önce, sefirler ve yabancı konuklar İran Devleti tarafından bu bağda bulunan görkemli binalarda ağırlanırlarmış.

 

* Bugünkü Kançılarya ve İkametgah binaları Büyükelçi Enis Akaygen zamanında (1934-39) yaptırılmış ve binaların arazileri de kendisi üzerine tapulanmıştır. İkametgah binası 1938 yılı Temmuzunda, Kançılarya binası da aynı yıl Ekim ayında tamamlanmıştır. Kançılarya binasının üst katı ikametgah olarak yapılmış ve 1964 yılına kadar da böyle kullanılmıştır. O dönemlerde bugünkü ikametgah ise yazlık olarak işlev görmüştür.

 

* Bugünkü ikametgahın bulunduğu mahallin, Pole Rumi (Rum Köprüsü) ismi Osmanlı (Rum)’dan gelmektedir. Osmanlı Devleti döneminde ve daha sonraları bu mülkiyet yazlık olarak kullanılmıştır.

 

* Büyükelçi Hüsrev Gerede, anılarında, ikametgah arazisinin Osmanlı İmparatorluğu zamanında maruf alim ve şairlerimizden Maarif Nazırı Münif Paşa tarafından satın alındığını belirtmektedir.

 

* İran’ın Ankara’daki Büyükelçiliğinin temeli de, o zaman yabancı misyonların Ankara’ya naklini teşvik için izlenen siyaset çerçevesinde, Başbakan İsmet İnönü tarafından atılmıştır.

 

 

 

 

 
Esad Efendi
Büyükelçi
01.01.1835-01.01.1839
İbrahim Sarım Paşa
Büyükelçi
01.01.1839-
Seb’azade Ali Namık Efendi
Maslahatgüzar
01.01.1848-01.01.1849
Ahmed Vefik Paşa
Büyükelçi
01.01.1851-01.01.1855
Haydar Efendi
Büyükelçi
01.01.1855-01.01.1859
Rıza Paşa
Büyükelçi
01.01.1859-
Haydar Efendi
Büyükelçi
01.01.1859-01.01.1865
Rıza Efendi
Büyükelçi
01.01.1865-
Hayrullah Efendi
Büyükelçi
01.01.1869-
Eşref Paşa
Büyükelçi
01.01.1871-
Münif Bey
Büyükelçi
01.01.1872-
Haydar Efendi
Büyükelçi
01.01.1877-
Fahri Bey
Büyükelçi
01.01.1878-
Halid Bey
Büyükelçi
01.01.1885-
Ali Galib Bey
Büyükelçi
01.01.1892-
Mehmet Şemseddin Bey
Büyükelçi
01.01.1894-
Münif Paşa
Büyükelçi
01.01.1895-
Mehmet Şemseddin Bey
Büyükelçi
01.01.1897-
Hüseyin Hasib Efendi
Büyükelçi
01.06.1909-01.12.1912
Emin Bey
Büyükelçi
24.12.1912-15.06.1913
Mehmet Sadrettin Bey
Büyükelçi
15.06.1913-28.12.1913
Asım Bey
Büyükelçi
02.03.1914-25.04.1920
Ahmed Reşid Bey
Büyükelçi
01.01.1921-
Muhiddin Paşa
Büyükelçi
07.02.1923-03.10.1925
Hasan Vasfi Menteş
Büyükelçi
04.10.1925-05.11.1925
Memduh Şevket Esendal
Büyükelçi
06.11.1925-10.08.1926
Vasfi Menteş
Büyükelçi
11.08.1926-07.12.1927
Vehbi Gizey
Büyükelçi
08.08.1927-31.08.1930
Husrev R. Gerede
Büyükelçi
01.10.1930-01.07.1934
Enis Akaygen
Büyükelçi
11.07.1934-07.08.1939
İnegöllüoğlu Müşfik Selami
Büyükelçi
08.08.1939-30.09.1939
Suad Davaz
Büyükelçi
01.10.1939-22.08.1941
İlhami Uzel
Büyükelçi
22.08.1941-26.11.1941
Cemal Hüsnü Taray
Büyükelçi
27.11.1941-30.11.1944
Cemil Miroğlu
Büyükelçi
30.11.1944-16.05.1945
Kemal Köprülü
Büyükelçi
16.05.1945-15.10.1949
Sami Efendi
Büyükelçi
01.01.1949-01.01.1851
Yakup Kadri Karaosmanoğlu
Büyükelçi
01.10.1949-25.03.1951
Dembel Muammer Hamdi
Büyükelçi
14.04.1951-27.07.1951
Ali Türkgeldi
Büyükelçi
28.07.1951-29.04.1955
Orgeneral İzzet Aksalur
Büyükelçi
27.07.1954-10.04.1960
Tevfik Yavuz Aktulga
Büyükelçi
29.04.1955-26.07.1955
Mahmut Ş Dikerdem
Büyükelçi
10.04.1960-30.07.1960
Fuat Bayramoğlu
Büyükelçi
28.09.1960-08.08.1964
Reşad Erhan
Büyükelçi
06.10.1962-24.09.1964
Necdet Kent
Büyükelçi
29.09.1964-27.04.1967
Taha Carım
Büyükelçi
24.04.1967-03.08.1969
Namık Yolga
Büyükelçi
16.09.1969-05.11.1972
Sadi Eldem
Büyükelçi
27.11.1972-10.04.1975
Rahmi Gümrükçüoğlu
Büyükelçi
24.05.1975-26.07.1978
Turgut Tülümen
Büyükelçi
02.09.1978-15.11.1980
Tanşuğ Bleda
Büyükelçi
15.11.1980-15.09.1983
A. İsmet Birsel
Büyükelçi
27.09.1983-16.12.1986
Volkan Vural
Büyükelçi
01.01.1987-12.09.1988
Ömer E. Akbel
Büyükelçi
12.09.1988-08.11.1991
Korkmaz Haktanır
Büyükelçi
29.11.1991-20.03.1994
A. Mithat Balkan
Büyükelçi
31.03.1994-31.10.1996
Osman Korutürk
Büyükelçi
31.10.1996-06.03.1997
Sencar Özsoy
Büyükelçi
01.03.1998-17.07.1999
Turan Moralı
Büyükelçi
01.08.1999-28.11.2001
Selahattin Alpar
Büyükelçi
11.12.2001-18.03.2004
Bozkurt Aran
Büyükelçi
31.03.2004-19.01.2006
Hüsnü Gürcan Türkoğlu
Büyükelçi
15.02.2006-31.10.2007
Selim Karaosmanoğlu
Büyükelçi
07.05.2008-16.02.2010
Ümit Yardım
Büyükelçi
11.04.2010-16.09.2014
Rıza Hakan Tekin
Büyükelçi
15.10.2014-