İran’ın İç Siyasi Yapısı Hakkında Genel Bilgiler , 13.6.2017

İran’ın İç Siyasi Yapısı Hakkında Genel Bilgiler

Genel:

Ayetullah Humeyni'nin 1 Şubat 1979 tarihinde Paris'ten Tahran'a gelişinden on gün sonra 11 Şubat 1979'daPehlevirejimi yıkılmış ve yerine 1 Nisan 1979 tarihinde İran İslam Cumhuriyeti ilan edilmiştir. Daha sonra hazırlanan Anayasa halkoyuna sunularak kabul edilmiş ve 3 Aralık 1979 tarihinde yürürlüğe girmiştir. 1989 yılında revize edilen İran Anayasasında, egemenliğin, yasama, yürütme ve yargı organları tarafından Dini Liderliğin gözetimi altında kullanılacağı ifade edilmektedir. Anayasaya göre, Cumhurbaşkanı yürütmenin başıdır. İran’daki önemli makam ve kurumlardan bazıları aşağıda sunulmuştur.

Dini Lider / Rehber (Rehber-i Muazzam-ıİnkılab-ı İslami / İslam Devrimi’nin Yüce Önderi /Veliy-i Fakih)

Ayetullah Humeyni’nin geliştirdiği bir yönetim sistemi olan Velayet-i Fakih, Şii inancı uyarınca, On İkinci İmam olan Muhammed el-Mehdi (İmam-ı Zaman) dönünceye kadar ona vekâleten topluma liderlik edecek olan icra ve içtihat yetkisiyle donatılmış Dini Liderlik makamını öngörmektedir. Dini Lider, İran'daki dini ve siyasi alanda yetkili en üst makamdır.

Dini Lider ömür boyu süreyle görev yapmak üzere, din adamlarından oluşan 88 üyeli Uzmanlar Meclisi tarafından belirlenmektedir. Humeyni’nin 3 Haziran 1989’da vefatının ardından Dini Lider olarak seçilen, dönemin Cumhurbaşkanı AyetullahSeyidAliHamaney, halen bu görevi sürdürmektedir.

Cumhurbaşkanı (Reis-i Cumhur) ve Bakanlar Kurulu (Heyet-i Devlet)

İran'da yürütme görevini icra eden Hükümet, Cumhurbaşkanı, 13 Cumhurbaşkanı Yardımcısı (3’ü kadın) ve 18 Bakandan oluşmaktadır. Hükümet Başkanlığı (Başbakanlık), 1989 yılında yapılan Anayasa değişiklikleri sonucunda kaldırılmış ve Başkanlık sistemine geçilmiştir. Bununla beraber protokol açısından Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı Başbakan konumunda kabul edilmektedir.

Anayasa’da, Cumhurbaşkanı’nın, Dini Lider’den sonra ülkenin ikinci yüksek makamı olduğu kayıtlıdır.

Cumhurbaşkanı’nın önerisi üzerine Meclis tarafından tek tek güvenoyu almak suretiyle göreve gelen Bakanlar, aynı zamanda Milletvekilliği yapamamakta ve güvensizlik oyuyla Meclis tarafından görevlerinden alınabilmektedirler.

Cumhurbaşkanlığı görevinihalen19 Mayıs 2017 tarihinde düzenlenenCumhurbaşkanlığı seçimleriniikinci kezkazanan Hasan Ruhani yürütmektedir.


Anayasayı Koruyucular Konseyi (AKK) (Şuray-ıNigehban)

Anayasayı Koruyucular Konseyi (AKK), Şeriatı, İslami dokuyu ve Anayasayı korumak, ülkede yapılan tüm seçimlere katılan adayların seçimlere girmek için ‘ehil’ olup olmadıklarına karar vermek ve seçim sonuçlarını tasdik etmek gibi görevlere sahiptir. Başkanlığını 1980 yılından bu yana AyetullahAhmedCenneti yürütmektedir. Meclis'te kabul edilen kanunların Anayasa ve Şeriata uygunluğu da bu Konseyce incelenir.

Uzmanlar Meclisi (UM) (Meclis-iHobregan)

86 üyeden oluşan Uzmanlar Meclisi, Rehberlik makamına atama yapma yetkisine sahiptir. Üyeleri 8 yıllık görev süresi için İran genelinde yapılan seçimler sonucunda belirlenen din adamlarından oluşur.

HalihazırdaBaşkanlığınıAyetullahAhmedCennetiyürütmektedir.

5. Uzmanlar Meclisi seçimleri 26 Şubat 2016 tarihinde gerçekleştirilmiş, Meclis yeni üyelerin katılımıyla 24 Mayıs 2016 tarihinde göreve başlamıştır.

İslami Danışma Meclisi (Meclis-iŞuray-ı İslami)

İran İslam Cumhuriyeti’nin temel yasama organı olan İslami Danışma Meclisi seçimle işbaşına gelen 290 üyeden oluşmaktadır. Milletvekillerinin görev süresi dört yıldır. İran’da seçilme yaşı 30-75, seçmen yaşı ise 18 olarak belirlenmiştir. AliErdeşirLaricanihâlihazırda 10. Dönem İslami Danışma Meclisi Başkanlığı görevini yürütmektedir.

10. Meclis seçimleri 26 Şubat 2016 tarihinde gerçekleştirilmiş, yeni Meclis görevine 28 Mayıs 2016 tarihinde başlamıştır.

Devlet Uzlaştırma Konseyi (DUK)(Şuray-ı Teşhis-i Maslahat-i Nizam-Rejimin Yararını Belirleme Konseyi)

Devlet Uzlaştırma Konseyi (tam Türkçe tercümesi “Rejimin Yararını (Maslahatını) BelirlemeKonseyi”dir) Anayasayı Koruyucular Konseyi ile Meclis arasında yasama sürecine ilişkin ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların giderilmesi amacıyla Ayetullah Humeyni tarafından kurulmuştur.

Daha önce iki dönem Cumhurbaşkanlığı yapmış olan Ayetullah Ali EkberHaşimiRafsancani’nin 8 Ocak 2017 tarihindeki vefatından bu yana Devlet Uzlaştırma Konseyi Başkanlığımünhal durumdadır.

Yargı Erki (Kuvve-iKazaiye)

Ülkedeki en yüksek adli makamdır. Başkanı beş yıllığına Dini Lider tarafından atanır.

Başkanı Ayetullah SadıkLaricani’dir.

İdari Yapı

İran, Elburz, Batı Azerbaycanı, Doğu Azerbaycan, Buşehr, Çarmahal ve Bahtiyari, Erdebil, Fars, Gilan, Golestan, Hamedan, Güney Horasan, Kuzey Horasan, Horasan Razavi, Hormuzgan, Huzistan, İlam, İsfahan, Kahkuliye ve Boyarahmed, Kazvin, Kirman, Kirmanşah, Kum, Kürdistan, Loristan, Mazenderan, Merkezi, Semnan, Sistan ve Belucistan, Tahran, Yazd ve Zencan olmak üzere “Ostan” adı verilen 31 vilayete ayrılmıştır. Vilayetler şehristanlara (il), şehristanlar, kazalara; kazalar da köylere ayrılmıştır.

İçişleri Bakanlığı’na bağlı olan bu vilayetler, birer Genel Vali tarafından idare edilmektedir. Dini Lider tarafından da her vilayet için Cuma İmamı ataması yapılmaktadır. Ayrıca, Belediyeler de bulunmakta, Belediye Başkanlarını, halk tarafından seçilen Belediye Konseyi üyeleri seçmektedirler.

Cumhurbaşkanı Ruhani Hükümeti Kabinesi ve Cumhurbaşkanı Yardımcıları

Hükümet kabine listesi ile Cumhurbaşkanı Yardımcıları listesi aşağıda sunulmaktadır.

Kabine Listesi:

Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani

1.Dışişleri Bakanı: MuhammedCevadZarif

2.İçişleri Bakanı:AbdulrızaRahmaniFazli

3.Savunma Bakanı: HüseyinDehkan

4.Kooperatif, Çalışma ve Sosyal Refah Bakanı: AliRebii

5.Sanayi, Maden ve Ticaret Bakanı: Muhammed RızaNimetzade

6.Ekonomik İşler ve Maliye Bakanı: AliTayyibniya

7.Petrol Bakanı:BijenNamdarZengene

8.İstihbarat Bakanı:SeyyidMahmudAlevi

9.Enerji Bakanı: HamidÇitçiyan

10.Bilim, Araştırma ve Teknoloji Bakanı: MuhammedFerhadi

11.Eğitim Bakanı:FahreddinAhmediDanişAştiyani

12.Tarım Seferberliği Bakanı:MahmudHücceti

13.Sağlık, Tedavi ve Tıbbı Eğitim Bakanı:SeyyidHasan KadızadeHaşimi

14. İletişim ve Enformasyon Teknolojisi Bakanı:MahmudVaizi

15.Adalet Bakanı: MustafaPurmuhammedi

16.Kültür ve İslamiİrşadBakanı:SeyyidRızaSalihiEmiri

17.Yol ve Şehir Planlama Bakanı: AbbasAhmedAhundi

18.Spor ve Gençlik Bakanı:MesudSultanifer

Cumhurbaşkanı Yardımcıları:

1.Cumhurbaşkanı Birinci Yardımcısı: İshak Cihangiri

2.Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı (Chiefofstaff): MuhammedNihavendiyan

3.Yürütme İşlerinden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı: MuhammedŞeriatmedari

4.Yönetim ve Planlama İşlerinden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı: MuhammedBagırNobakht(Hükümet Sözcüsü)

5.Hukuki İşlerden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı:MecidEnsari

6.Parlamento İşlerinden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı:Hüseyin Ali Emiri

7.Bilim ve Teknoloji İşlerinden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı:SorenaSettari

8.Kadın ve Aileden Sorumlu Cumhurbaşkanı Yardımcısı:ŞahindohtMevlaverdi

9.Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Kültürel Miras, El Sanatları ve Turizm Teşkilatı Başkanı:ZehraAhmedipur

10.Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Atom Enerjisi Kurumu Başkanı: Ali EkberSalihi

11.Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Gaziler ve Şehitler Vakfı Başkanı:SeyyidMuhammed Ali Şehidi

12.Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Çevre Koruma Teşkilatı Başkanı: Masumeİbtikar

13.Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve İdari ve İstihdam İşleri Kurumu Başkanı:CemşidEnsari

Pazar - Perşembe

09:00 - 17:00

Konsolosluk Şubesi çalışma saatleri 09:00 - 12:30 arasıdır.
1.1.2018 1.1.2018 Yılbaşı
11.2.2018 12.2.2018 Devrim Yıldönümü
20.2.2018 20.2.2018 Hz. Fatemeh Zehra'nın Ölüm Yıldönümü
9.3.2018 9.3.2018 Hz. Fatemeh Zehra'nın doğum yıldönümü
20.3.2018 20.3.2018 Petrolün Millileştirilmesi
21.3.2018 24.3.2018 Nevruz (4 gün)
31.3.2018 31.3.2018 Hz.İmam Ali'nin Doğum Yıldönümü
1.4.2018 1.4.2018 İran İslam Cumhuriyeti Günü
2.4.2018 2.4.2018 Doğa Günü
14.4.2018 14.4.2018 Hz. Peygamber'in Peygamberliğe Atanması
23.4.2018 23.4.2018 Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı
1.5.2018 1.5.2018 Emek ve Dayanışma Günü
2.5.2018 2.5.2018 Hz. Mehdi'nin Doğum Yıldönümü
19.5.2018 19.5.2018 Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı
4.6.2018 4.6.2018 İmam Humeyni'nin Ölüm Yıldönümü
5.6.2018 5.6.2018 15 Hordad Ayaklanması
6.6.2018 6.6.2018 Hz. Ali'nin Ölüm Yıldönümü
15.6.2018 17.6.2018 Ramazan Bayramı ( son anda bayram tarihi ileri ya da geri alınabilir) 2 gün
9.7.2018 9.7.2018 Hz. İmam Jafar Sadegh'in Ölüm Yıldönümü
15.7.2018 15.7.2018 Demokrasi ve Milli Birlik Günü
21.8.2018 24.8.2018 Kurban Bayramı
30.8.2018 30.8.2018 Ghader-e Khom Bayramı
30.8.2018 30.8.2018 Zafer Bayramı
19.9.2018 19.9.2018 Tasooa
20.9.2018 20.9.2018 Ashoora
29.10.2018 29.10.2018 Cumhuriyet Bayramı
29.10.2018 29.10.2018 Cumhuriyet Bayramı
30.10.2018 30.9.2018 Arbain (İmam Hüseyin'in Ölümünün 40. Günü)
7.11.2018 7.11.2018 Hz. Peygamberin Ölüm Yıldönümü
8.11.2018 8.11.2018 Hz. İmam Rıza'nın Ölüm Yıldönümü
16.11.2018 16.11.2018 Hz. Hasan Asgari'nin Ölüm yıldönümü
16.11.2018 16.11.2018 Hz. Mehdi'nin imametinin başlamasının yıldönümü
25.11.2018 25.11.2018 Hz. Muhammed'in Doğum Yıldönümü
25.11.2018 25.11.2018 Hz. İmam Jafar'in Doğum Yıldönümü